archiwum

Artykuł porusza kwestię podstawowych zmian w edukacji oraz związanych z nimi problemów. Autor analizuje reformy edukacyjne, które dokonały się w latach ’90 w krajach postkomunistycznych, a zwłaszcza w Polsce. Podkreśla związek poziomu wykształcenia z jakością funkcjonowania systemu gospodarczego. Zwraca też uwagę na uboczne skutki nierównomiernego ‘skoku edukacyjnego’: wycofanie się szkół z roli wychowawczej i pogłębienie nierówności społecznych. Głównym problemem edukacji, któremu autor poświęca uwagę jest przysposobienie do życia obywatelskiego i politycznego.

Osią rozważań artykułu jest wpływ technologii komputerowych oraz Internetu na kulturę i społeczeństwo. Autor przedstawia szereg kulturowych następstw użycia technologii informacyjno-komunikacyjnych. Wyodrębnia dwa modele kultur: analogową (monoaktywną) i cyfrową (interaktywną) oraz dzieli jej odbiorców odpowiednio na biernych konsumentów i interaktorów. Autor porusza także kwestię marginalizacji społecznej ze względu na niski poziom uczestnictwa w kulturze (ubóstwo, wykształcenie, miejsce zamieszkania). Edukacja kulturalna oraz łatwy dostęp do Internetu dla wszystkich stanowić mają antidotum na ekskluzję społeczną w odbiorze kultury. W artykule przedstawione są tendencje sprzyjające tworzeniu się społeczeństwa informacyjnego w Polsce. Autor obejmuje także refleksją wpływ Internetu na zachowanie tożsamości i kultywowanie tradycji narodowych.

Tezą wyjściowa jest stwierdzenie konieczności zmiany filozoficznej refleksji o kulturze oraz potrzebie modyfikacji instytucji edukacyjnych. Autorka wyróżnia dwie fazy nowoczesności: industrialną i narodową oraz postindustrialną i transnarodową. W swoich rozważaniach skupia się na omówieniu prgamtyzmu, zmodyfikowanego przez Rorty’ego w duchu Gadamerowskiej hermeneutyki. Przemodelowuje ona ideę Bildung - edukowanie dla podtrzymania kultury narodowej. Efektywność edukacji według autorki może zwiększyć koncepcja transwersalności, wedle której rozum charakteryzowany jest jako zdolność do poruszania się wewnątrz kulturowych paradygmatów.

Początek rozważań stanowi analiza tytułowej pary pojęć oraz przedstawienie postmodernistycznych interpretacji myśli sokratejskiej (W.Szturc, A. Krokiewicz, I. Krońska, G. Reale) Oddzielną uwagę poświęca autorka roli ironii i dialektyki w pisarstwie filozoficznym Rorty’ego. Następnie prezentuje interpretację koncepcji Sokratesa w ujęciu Marka Kwieka. Sama autorka podkreśla oparcie dialektyki greckiego filozofa na „słowie i czynie”. Dostrzega także związki tej dialektyki z koncepcjami M. Bachtina oraz O. Marquarda („niezwieńczony dialog”, „komunikacja multiwersalna’). Tak rozumianą dialektykę, opartą na zasadzie dialogu, uważa za najlepszą strategię dla praktyk edukacyjnych.

Autorkę interesuje kwestia rozszerzenia działalności muzealnej, tak by była ona atrakcyjna pod względem edukacyjnym przede wszystkim dla dzieci. Prezentuje ona przebieg londyńskiego seminarium, w którym brała udział, dotyczącego budowania muzeów i zarządzania nimi. Autorce towarzyszy zarówno poczucie podziwu (dla nowoczesnej technologii), jak i nostalgia (za tradycyjną formą zwiedzania). Posługując się przykładem National Museum of Australia w Canebrze wymienia różne pomysły, które mogą stać się inspiracją do działań edukacyjnych na gruncie polskim.

Autorkę interesuje zagadnienie ogrodów, będących metaforą każdej przestrzeni, z którą człowiek jest związany emocjonalnie. Komunikacja międzyludzka oparta przede wszystkim na percepcji, wpływa na kształtowanie wyglądu danej przestrzeni. Na przykładzie osiedla WSM Żoliborz Centralny w Warszawie autorka opisuje wpływ przemian stosunków międzyludzkich na sposób gospodarowania przestrzenią. Autorka mówi o typowych problemach związanych z tworzeniem zamkniętych podwórek w przestrzeni osiedlowej. Wymienia główne cechy przestrzeni wzrokowej WSM Żoliborz, w których wyraża się idea spółdzielczości (m.in. detale architektoniczne, formy zieleni). Dla zwiększenia poczucia bezpieczeństwa oraz satysfakcji mieszkańców autorka sugeruje tworzenie miejsc zabaw dla dzieci oraz właściwe zaprojektowanie zieleni. Przestrzeń wspólnotowa jaką jest osiedle powinna być tworzona przez samych mieszkańców przy wsparciu specjalistów.

Artykuł poświęcony jest fenomenowi wirtualnej rzeczywistości . Początkowo obecna w książkach i filmach fantastyczno-naukowych, stała się integralną częścią rzeczywistości społecznej. Wirtualną rzeczywistość , najpierw kojarzoną głównie ze stanami psychodelicznymi, później zaczęto postrzegać jako naukę, a nawet sztukę. Autor przytacza porównanie odkrycia nowych granic wirtualnej rzeczywistości z kolonizacją Ameryki. Kolonizacja ta dotyczy nie tylko technologii komputerowej, ale również sztuki, rozrywki, komunikacji i filozofii. Autor wskazuje związki wirtualności z architekturą, jej terminologią i formą. Dyskurs wirtualności w znacznej mierze rozprzestrzenił się dzięki Internetowi. Autor porusza kwestie wirtualnych bibliotek, galerii czy muzeów, zastanawiając się, czy ich funkcjonowanie nie wpłynie na trywializację odbioru sztuki.

Autor podejmuje kwestię wprowadzenia do szkół przedmiotu pod nazwą Wiedza o kulturze oraz trudności, których nastręcza zakreślenie obszaru jego nauczania. W jego skład wchodzą trzy inne przedmioty: wiedza o kulturze, wiedza o sztuce oraz przygotowanie do uczestnictwa w kulturze, których realizacja w pełnym zakresie nie jest możliwa. Autor przedstawia listę argumentów przemawiających za tym, iż przekazywanie wiedzy w zakresie kultury i sztuki w szkołach jest ważne i potrzebne. Prezentuje również założenia, na których oprzeć powinno się nowe opracowanie nauczania Wiedzy o kulturze w szkołach.